Hasami-porselein — kurawanka-kommen en de tafel van het volk
Afbeelding: AI-gegenereerde foto
Arita's porselein ging naar paleizen. Hasami's porselein ging overal elders heen — boerenkeukens, havenkroegen en huurkamers in heel Japan. De stad Hasami, in het Ōmura-domein naast Arita, stelde een andere vraag dan haar beroemde buur: niet hoe mooi porselein kan zijn, maar hoeveel tafels het kan bereiken.
Een domein bouwt een industrie
In 1599 bracht de Ōmura-heer Yoshiaki Koreaanse pottenbakkers mee van de invasies en liet hen op drie plaatsen in Hasami klimovens bouwen. Binnen enkele decennia werd bij Mitsumata lokale porseleinsteen gevonden en schakelden de ovens over van aardewerk op porselein. Het domein behandelde het ambacht als beleid: in de jaren 1660 opende het een Sarayama-kantoor om de productie te beheren, de technieken te bewaken en het werk als specialiteit van het domein te bevorderen. Hasami-porselein reisde eerst naar markten in Zuidoost-Azië en keerde zich daarna, toen de Chinese concurrentie terugkeerde, beslist naar de thuismarkt.
De kurawanka-kom
Hasami's antwoord was de kurawanka-kom: dikwandig, moeilijk te breken, met snelle streken in onderglazuurblauw beschilderd — een rank, een eenvoudige bloem — en goedkoop per duizenden verkocht. De naam kwam van de rivierbootjes van Osaka, waar verkopers naar passerende vaartuigen roeiden en riepen: 'Saké kurawanka? Mochi kurawanka?' — wilt u iets? De kommen waaruit zij serveerden, gaven het werk zijn naam. Voor het eerst aten gewone mensen dagelijks uit porselein, een materiaal dat ooit voor de welgestelden was gereserveerd. Tegen het einde van de Edo-periode produceerde Hasami meer blauw-wit porselein dan waar ook in Japan.
Een stad van specialisten
Massaproductie betekende in Hasami nooit één reusachtige fabriek. Het betekende arbeidsdeling: vormmakers, makers van ruwe lichamen, kleileveranciers, ovens, schilder- en transferwerkplaatsen, groothandels — een hele stad van kleine specialisten, elk met één vaardigheid die hij scherpte. Die structuur leeft vandaag voort. Een stad van zo'n vijftienduizend mensen levert nog altijd een opmerkelijk deel — ongeveer een zesde — van Japans alledaagse servies, en haar stevige kommen blijven de stille standaard van de Japanse tafel.