Mikawachi-porselein — de domeinmanufactuur van Hirado en het eierschaalporselein
Photo: Tokyo National Museum — brush cleaning vessel with sacred jewel and mouse design, Hirado ware (Public domain, via Wikimedia Commons)
Hasami maakte porselein voor iedereen; Mikawachi maakte het voor een publiek van één. Als officiële oven van het Hirado-domein waren zijn pottenbakkers bevrijd van de rekensom van de markt — en zij gebruikten die vrijheid om porselein naar schilderkunst, beeldhouwkunst en ten slotte naar een wit te drijven dat zo dun is dat het licht erdoorheen schijnt.
Een oven onder de bescherming van één heer
Het ambacht begon in 1598, toen de Koreaanse pottenbakker Koseki, meegebracht door de Matsura-heer Shigenobu, op het eiland Hirado een eerste oven stookte. De pottenbakkers trokken later, op zoek naar beter materiaal, naar Mikawachi aan de overliggende kust, en in 1637 maakte het domein Mikawachi officieel tot zijn manufactuur, met de familie Imamura als ovenmeesters. In 1659 werd Mikawachi-porselein voor het eerst aan het Tokugawa-shogunaat aangeboden: zuiver wit werk van Imamura Yajibei, gemaakt met porseleinsteen uit Amakusa. Vanaf toen stroomden Mikawachi-stukken omhoog — naar het hof van de shogun, het keizerlijk hof, de grote huizen — als geschenken die het aanzien van het domein droegen.
Kinderen onder de den
Mikawachi's kenmerkende schildering is de karako: Chinese kinderen die onder een den spelen, in onderglazuurblauw getekend met de fijnheid van een inktschildering — sommige ontwerpen gaan terug op schetsen van schilders uit de Kanō-school. De kinderen, een symbool van voorspoed en talrijk nageslacht, werden in vaste aantallen geschilderd, en het aantal sprak: volgens de traditie van de oven bestemden zeven kinderen een stuk voor het shogunaat of het keizerlijk hof, vijf voor edelen en daimyo, drie voor gewone kopers. Een kom verkondigde haar bestemming nog voordat ze was uitgepakt.
Zo dun als een eierschaal
De beroemdste prestatie van de oven is het eierschaalporselein — rankaku-de — zo dun geslepen dat het tegen het licht gloeit. Hirado vertelt een verhaal over zijn geboorte: een domeinheer zou een theekom hebben geëist 'lichter dan eetstokjes', en de pottenbakkers antwoordden met porselein als papier. Daarnaast kwamen opengewerkte snijkunst en chrysantenreliëfs van beeldhouwachtige fijnheid. De eierschaaltechniek ging na de Tweede Wereldoorlog verloren en werd in 2006 moeizaam nieuw leven ingeblazen. Vandaag werken in Mikawachi nog een dozijn ovens in de lange schaduw van de oude bescherming — en maken, als altijd, meer dan de markt vroeg.