Nabeshima: het porselein dat nooit werd verkocht
Photo: The Metropolitan Museum of Art, New York — Dish with Peaches, Nabeshima ware (Open Access, CC0)
Elke andere oven in dit journaal maakte porselein om te verkopen. Nabeshima-porselein had maar één doel: weggegeven worden. Ongeveer twee eeuwen lang produceerde de officiële oven van het Nabeshima-domein Japans fijnste porselein — als jaarlijkse geschenken aan de shogun en giften aan andere heren — en niets ervan bereikte ooit een markt.
Een oven achter een controlepost
In 1675 verzamelde het domein eenendertig van Arita's beste pottenbakkers en vestigde hen in Okawachiyama in Imari, een steil dal dat om zijn geheimhouding was gekozen. Een controlepost bewaakte de toegang; de pottenbakkers, die als samoerai een zwaard mochten dragen, werkten onder toezicht zodat de technieken niet konden uitlekken. Tot op de dag van vandaag heet Okawachiyama 'het dorp van de geheime oven'.
Drie stijlen, één maatstaf
Nabeshima spreekt met drie stemmen. Iro-Nabeshima combineert onderglazuur-blauwe contouren met bovenglazuur-email in slechts drie kleuren — rood, groen en geel — binnen haarfijne lijnen. Ai-Nabeshima is blauw-wit alleen, getekend met ongeëvenaarde beheersing. Nabeshima-celadon hult het porselein in lagen groene glazuur, gemaakt van steen die in het dal zelf wordt gewonnen. Niets onvolmaakts verliet het dal: op het oventerrein liggen nog de schervenbergen waar de afgekeurde stukken werden weggegooid.
Van geheim tot erfgoed
De domeinoven eindigde in 1871 met de domeinen zelf, en zijn pottenbakkers werden particuliere werkplaatsen. Omdat Nabeshima-porselein nooit was verkocht, bleef het tot in de 20e eeuw vrijwel onbekend bij het publiek — toen zagen verzamelaars het eindelijk en herkenden in zijn discipline misschien de hoogste verfijning die Japans porselein ooit bereikte. Zo'n dertig ovens werken nog altijd in de smalle straatjes van Okawachiyama.